Kweekgras in gazon bestrijden: zo pak je het aan

Kweekgras uit je gazon krijgen is een van de lastigste klussen in de tuin, maar het kan wel. De sleutel zit in het begrijpen waarom het zo hardnekkig is: kweekgras heeft lange, witte ondergrondse uitlopers (wortelstokken) en elk achtergebleven stukje kan opnieuw uitgroeien. Je hebt geen wondermiddel nodig, maar je hebt wel een plan nodig dat je consequent uitvoert over enkele weken tot maanden. Daarna kun je ook meteen bekijken hoe je wilde aardbei in het gazon bestrijdt en weer voorkomt dat die terugkomt een plan nodig.

Kweekgras herkennen in het gazon

Kweekgras (Elytrigia repens, ook wel Elymus repens of Agropyron repens) ziet er op het eerste gezicht uit als gewoon gras, maar als je goed kijkt zie je meteen het verschil. Als je vooral last hebt van wild gras en niet weet of het kweekgras is, kijk dan ook naar wat je kunt doen tegen wild gras in je gazon. De bladeren zijn platter en breder dan je gazongrassen, en de textuur voelt ruwer aan. In de zomer schiet het snel omhoog en steekt het boven je gazon uit met rechtopstaande aren.

Het meest kenmerkende zit ondergronds. Als je een pol kweekgras uittrekt, zie je lange, witte of lichtgele horizontale wortelstokken die in alle richtingen lopen. Die wortelstokken kunnen tot tientallen centimeters lang worden en vormen een heel netwerk onder je gazonmat. Dat is precies waarom het zo hardnekkig terugkomt: je kunt het bovengronds maaien wat je wilt, maar zolang die wortelstokken intact zijn, groeit het gewoon opnieuw aan.

In een gazon herken je kweekgras ook aan de groeiwijze: het groeit in grillige, lichtgroene plukken die sneller groeien dan de rest. Na het maaien vallen die plekken er meteen weer uit. Verwar het niet met straatgras of andere wilde grasachtige planten, die andere kenmerken hebben en een andere aanpak vragen. Bij kweekgras gaat het altijd om dat witte wortelstoksysteem, en dát is wat je moet aanpakken.

Vandaag beginnen: kleine plekken mechanisch aanpakken

Heb je een beperkt aantal plekken met kweekgras, dan is handmatig uitsteken de meest directe aanpak. Pak een spitvork, geen schop. Met een spitvork kun je diep en voorzichtig werken zonder de wortelstokken in kleine stukjes te snijden. En dat is precies wat je niet wilt: elk versnipperd stukje wortelstok kan uitgroeien tot een nieuwe plant. Nooit frees- of motorbewerking gebruiken op plekken met kweekgras.

1. Steek de spitvork minstens 15 tot 20 centimeter diep in de grond naast de kweekgraspol.
2. Til de grond voorzichtig omhoog en los de kluit en het wortelnetwerk zo volledig mogelijk.
3. Trek de wortelstokken met je handen zorgvuldig uit de grond. Probeer ze zo heel mogelijk te houden.
4. Controleer de losgewoelde grond grondig op achtergebleven stukjes wortelstok. Verwijder alles wat je ziet.
5. Gooi het materiaal bij het restafval. Nooit op de composthoop: kweekgras kan daar gewoon verder groeien.

Heb je grote aaneengesloten vlakken met kweekgras? Dan is uitsteken realistisch gezien niet voldoende. Overweeg dan het afdekken van die plek met zwart plastic folie of meerdere lagen karton. Door het licht volledig weg te nemen, put je de wortelstokken geleidelijk uit. Reken op minimaal zes tot twaalf weken om een serieus effect te zien. Dit is geen snelle oplossing, maar het werkt zonder dat je de grond verstoort of chemicaliën gebruikt.

Vervolgstrategie: verzwakken, maaien en hergroei voorkomen

Na de eerste mechanische aanpak komt het echte werk: zorgen dat de achtergebleven wortelstokken geen kans krijgen om te herstellen. Kweekgras haalt energie uit zijn wortelstokken om bovengronds te herstellen na maaien of uitsteken. Als je dat proces steeds opnieuw onderbreekt, putten de wortelstokken zichzelf langzaam uit. Dit vraagt geduld en herhaling.

Maai de plekken waar kweekgras staat regelmatig en laag, maar overdrijf niet zo dat je het gazonkruid om zeep helpt. Iedere keer dat kweekgras probeert te herstellen en je maait het weg, kost het de plant energie uit zijn wortelstokken. Herhaal dit consequent gedurende het hele groeiseizoen, van april tot en met september. Drie tot vier weken consequent maaien geeft al een merkbaar verschil.

Ga intussen terug naar de plekken die je handmatig hebt behandeld. Zie je opnieuw kleine sprieten verschijnen? Steek ze direct opnieuw uit, zo diep als nodig. Hergroei in de eerste weken na uitsteken is normaal en betekent niet dat je hebt gefaald, het betekent dat er nog restanten zitten. Elke keer dat je ingrijpt, wordt het systeem zwakker.

Middelen en behandeling: wat werkt en wanneer zet je het in

Hier moet ik eerlijk zijn: er bestaat geen selectief herbicide dat kweekgras doodt en je gazongrassen spaart. De gangbare gazonherbiciden zoals Bofix, Dicotex en Genoxone zijn selectief voor tweezaadlobbige onkruiden (denk aan klaver, paardenbloem). Kweekgras is een grasachtige plant en valt buiten die selectieve werking. Middelen die kweekgras wel aanpakken, zoals glyfosaat, doden ook je gewone gazongrassen. Dat is een fundamenteel probleem bij de chemische aanpak in een gazon. Voor wild gras chemisch bestrijden in een gazon is dus vooral puntgericht werken met toestemming en een zorgvuldige afweging van schade en doorzaaien belangrijk chemische aanpak.

Wil je toch met een middel werken op duidelijk afgebakende plekken? Dan kun je glyfosaat puntgericht aanbrengen op de kweekgrasplukken met een kwastje of kleine roller, zodat je het zo min mogelijk op het omliggende gazon krijgt. Weet dan wel dat het gazon op die plekken ook beschadigd raakt en je achteraf moet doorzaaien. Dit is alleen zinvol bij grotere, geconcentreerde plekken waar mechanisch aanpakken onhaalbaar is.

Gebruik je een middel, houd dan altijd de volgende regels aan. blank" rel="noopener noreferrer">Spuit nooit bij wind boven windkracht 3 (zo'n 5 meter per seconde) om verspreiding naar omgeving, watergangen of buren te voorkomen. Volg de gebruiksaanwijzing op het etiket precies op: dat is wettelijk verplicht en beschermt je gezin, huisdieren en de omgeving. Gezien gezondheidsrisico’s voor omwonenden geeft de Rijksoverheid als voorbeeld dat spuiten alleen zou moeten als de blank" rel="noopener noreferrer">wind niet te hard is, tot 5 meter per seconde (ongeveer windkracht 3). Controleer via het Ctgb of een middel voor particulier gebruik is toegelaten. Koop niets via vage kanalen: gebruik alleen middelen met een geldig Nederlands toelatingsnummer.

Nazorg en herstel van het gazon na de bestrijding

Na het uitsteken of puntgericht behandelen houd je kale plekken over in je gazon. Die moet je zo snel mogelijk opvullen, want een open plek is een open uitnodiging voor nieuw onkruid, inclusief kweekgras vanuit de rand. Wacht niet te lang met doorzaaien.

1. Roer de bovenste 2 tot 3 centimeter grond van de kale plek los met een hark, maar graaf niet dieper dan nodig om bodemverstoring te beperken.
2. Controleer de grond nogmaals op achtergebleven witte wortelstokken en verwijder ze.
3. Strooi een gazonmengsel dat past bij je bestaande gras (schaduw, zon of universeel) en druk het licht aan.
4. Hou de ingezaaide plek de eerste twee weken vochtig, maar niet drijfnat.
5. Maai de nieuwe kiemplanten pas als ze 7 tot 8 centimeter hoog zijn.

Wil je het gazon als geheel een oppepper geven na de bestrijding, dan kun je belucht en daarna topdressing aanbrengen. Beluchten (met een beluchter of prikrol) doe je bij voorkeur in het voorjaar of vroeg najaar, gemiddeld eens per vier tot zes weken als het gazon compact is. Verticuteren is zwaarder voor het gazon en doe je maximaal één tot twee keer per jaar. Na beide behandelingen is een beurt doorzaaien en een licht gazonmestgift zinvol om de grasmat te laten herstellen.

Preventie: zo houd je kweekgras buiten de deur

Een dichte, gezonde grasmat is je beste wapen tegen kweekgras. Kweekgras rukt op waar het gazon dun, verzwakt of open is. Door kweekgras goed te bestrijden voorkom je dat het zich via die wortelstokken steeds opnieuw uitspreidt over je gazon kweekgras bestrijden. Als je het gras sterk houdt, geef je kweekgras simpelweg minder kans.

• Maai regelmatig: één tot twee keer per week in het groeiseizoen is ideaal. Stel je maaier in op 4 tot 5 centimeter hoogte. Niet te kort maaien, want dat verzwakt het gazon.
• Bemest op tijd: geef je gazon elke zes tot acht weken een gazonmeststof in het groeiseizoen. Een goed gevoed gazon groeit dichter en heeft minder open plekken.
• Zorg voor goede ontwatering: kweekgras gedijt ook op slecht gedraineerde, vochtige en compacte bodems. Belucht je gazon minimaal één keer per jaar om de bodem los te houden.
• Voorkom nieuwe aanvoer: controleer compost, aarde of planten die je de tuin in brengt op witte wortelstokken. Kweekgras verspreidt zich ook via tuin-aanvoer.
• Behandel opduikende sprieten direct: zie je nieuwe kweekgraspjes langs de rand of in het gazon? Steek ze meteen uit. Hoe eerder je ingrijpt, hoe minder werk het is.
• Zaai kale plekken altijd direct in: open bodem trekt onkruiden aan. Laat nooit een kale plek langer dan een week onbehandeld liggen.

Kweekgras volledig uitbannen is een kwestie van volhouden. De eerste seizoen kun je er bovenop zitten met uitsteken en maaien, en daarna wordt het onderhoud steeds minder als je het gazon gezond houdt. Verwacht geen resultaat na één behandeling, maar na twee tot drie maanden consequent aanpakken zie je echt verschil. En dat is al heel wat beter dan het alternatief: toekijken hoe het je hele gazon overneemt.